Temel İSG eğitimi hangi bilgi ve davranışları hedefler?

Temel eğitim, çalışanların iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili ortak bir anlayış geliştirmesine yardımcı olur. Çalışan hak ve sorumlulukları, sağlık riskleri, teknik tehlikeler ve işyerine özgü korunma yöntemleri programın bütününü oluşturur. Bir konunun sunumda bulunması tek başına öğrenildiğini göstermez; katılımcı öğrendiği bilgiyi kendi işiyle ilişkilendirebilmelidir. Örneğin bir makinedeki koruyucunun amacı, bir kimyasal uyarının anlamı veya acil çıkışın kullanımı görev üzerinden açıklanmalıdır. Eğitimin dili ve örnekleri katılımcıların deneyimine uygun seçilir.

Programda çalışanların ne yapabilecekleri kadar hangi durumda işi yeniden değerlendirmeye yönlendirecekleri de ele alınabilir. Bir ekipmanın alışılmadık davranışı, eksik koruyucu veya değişen çalışma yöntemi görüldüğünde kime haber verileceği açık olmalıdır. Öğrenme hedefleri, işyerindeki talimatlarla çelişmemeli ve uygulanabilir olmalıdır. Eğitim, teknik önlemler eksikken yalnızca dikkatli çalışma beklentisine indirgenemez. Güvenli ekipman, uygun iş organizasyonu ve yönetim desteğiyle birlikte yürütülmesi gerekir.

İşe başlama eğitimi temel eğitimden nasıl ayrılır?

İşe başlama eğitimi, çalışan fiilen işe başlamadan önce verilir. Güncel düzenlemede bu eğitim uygulamalı ve yüz yüze yürütülür, en az iki saat sürer ve temel eğitim süresinden sayılmaz. Amaç çalışanın yapacağı işi, çalışma alanını, kullanacağı ekipmanı ve o işyerindeki korunma tedbirlerini tanımasıdır. Önceden başka bir işletmede eğitim almış olmak, yeni çalışma alanının kendine özgü tehlikelerinin açıklanması gereğini ortadan kaldırmaz. Bu süreç işin güvenli biçimde başlatılmasının bir parçasıdır.

Temel eğitim ise işe başladıktan sonra riskler dikkate alınarak en kısa sürede tamamlanmalı ve tamamlanması en fazla üç ayı geçmemelidir. Bu üst sınır, ilk günlerde eğitimsiz veya önlemsiz çalışmaya izin verildiği anlamına gelmez. İşe başlamadan verilmesi gereken bilgilendirme, işe özgü gerekli eğitimler ve diğer güvenlik koşulları ayrıca sağlanır. İnsan kaynakları, bölüm yöneticisi ve İSG profesyonellerinin işe giriş takvimini birlikte izlemesi, iki eğitim türünün birbirine karıştırılmasını önleyebilir.

Eğitim ihtiyacı ve katılımcı grupları nasıl belirlenir?

Hazırlıkta işyerinin tehlike sınıfı, yürütülen faaliyetler, çalışanların görevleri ve risk değerlendirmesi birlikte incelenir. Aynı işletmede ofis, bakım, üretim ve sevkiyat çalışanlarının ortak konuları bulunabilir; buna karşılık işe özgü örnekleri farklılaşır. Katılımcıların eğitim seviyesi, dili ve önceki deneyimi de anlatım yöntemini etkiler. Yeni makine, ürün, malzeme veya çalışma yöntemi devreye girecekse bu değişiklikler program hazırlanırken belirtilmelidir. Takvim yalnızca boş bir toplantı salonu bulunmasına göre oluşturulmamalıdır.

Vardiyalı işletmelerde eğitime erişim, katılım ve işin sürdürülmesi birlikte planlanmalıdır. İş yoğunluğu nedeniyle bazı çalışanların oturumlardan sürekli ayrılması öğrenme ve kayıt bütünlüğünü bozabilir. Geçici çalışanlar ve farklı işverenlere bağlı ekipler açısından ilgili sorumluluklar ayrıca değerlendirilir. Eğitim planında kimin hangi programa katılacağı, eksik oturumların nasıl tamamlanacağı ve değerlendirme sonrasında ne yapılacağı açık olmalıdır. Katılımcı listesi değiştiğinde planın da güncellenmesi, kayıtların gerçek durumla uyumlu kalmasını sağlar. Program hazırlanırken bölüm yöneticilerine sık karşılaşılan yanlış anlamalar ve çalışanların sorduğu sorular sorulabilir. Örneğin bir talimatın hangi görevde uygulanacağı belirsizse bunun eğitim örneği olarak ele alınması yararlı olur. Bu hazırlık, daha fazla slayt eklemekten çok içeriğin işin gerçek karar noktalarıyla ilişkilendirilmesini sağlar.

İlk temel eğitimin süresi nasıl hesaplanır?

Güncel yönetmelikte ilk temel eğitim, az tehlikeli işyerleri için en az 8, tehlikeli işyerleri için en az 12 ve çok tehlikeli işyerleri için en az 16 ders saati olarak düzenlenir. Ders saati tanımı en az 45 dakika eğitim ve 15 dakika ara dinlenmesini içerir. Bu nedenle program hazırlanırken ders saati ile yalnızca anlatım yapılan dakika birbirine karıştırılmamalıdır. Eğitim içeriğinin konulara dağılımı, işyerinin ihtiyaçları ve yönetmelikteki asgari koşullarla birlikte planlanır.

Asgari süre, bir programın her işyerinde aynı içerikle yeterli olacağını göstermez. Risklerin niteliğine ve çalışanların öğrenme ihtiyacına göre konu dağılımı hazırlanmalıdır. İşyerine özgü bölümün gerektirdiği süre ve yöntem ayrıca korunur. Eğitim takviminde başlangıç ve bitiş saatlerinin, araların ve uygulama bölümlerinin anlaşılır biçimde gösterilmesi yararlıdır. İşe başlama eğitimi veya başka bir konuda düzenlenen kısa bilgilendirme, temel eğitimin toplamından otomatik olarak düşülmemelidir; eğitim türleri kendi kurallarıyla değerlendirilir. İşyerinin tehlike sınıfı doğrulanmadan sadece şirket unvanından veya katılımcının masa başında çalışmasından hareketle süre seçilmemelidir. Eğitimi planlayan kişiye doğru işyeri bilgileri verilmelidir. Birden fazla işyeri veya faaliyet için ortak organizasyon yapılacaksa her grubun tabi olduğu koşullar ayrı değerlendirilerek programda görünür hale getirilir.

Tekrar eğitimi ve değişiklik halinde ek eğitim nasıl planlanır?

Temel eğitimler az tehlikeli işyerlerinde en geç üç yılda bir, tehlikeli işyerlerinde en geç iki yılda bir ve çok tehlikeli işyerlerinde en geç yılda bir tekrarlanır. 2026 düzenlemesinde tekrar temel eğitimi bütün tehlike sınıfları için en az 8 ders saatidir. Bu nedenle ilk eğitimdeki 8, 12 ve 16 ders saatlik süreler, tekrar eğitiminin değişmez asgari süreleri gibi aktarılmamalıdır; ihtiyaca göre daha uzun program planlanabilir. İşyerine özgü konu bölümünün asgari süreleri ve diğer program koşulları tekrar eğitiminde de dikkate alınır.

Takvimdeki periyodik tekrar, işyerinde yeni riskler oluştuğunda eğitim ihtiyacını ertelemek için kullanılmamalıdır. Görev, ekipman veya teknoloji değişikliği, yaşanan kaza ve işe dönüş gibi durumlar ayrıca değerlendirilir. Altı aydan fazla işten uzak kalan çalışan için yeniden işe başlamadan önce bilgi yenileme eğitimi düzenlenmesi de farklı bir eğitim başlığıdır; bunun kapsamı doğrudan tam temel eğitimle eşitlenmemelidir. Eğitim kayıtlarının görev değişiklikleriyle birlikte izlenmesi, hangi çalışanın hangi içeriğe ihtiyaç duyduğunun daha doğru belirlenmesini sağlar. Takip listesinde eğitim türünün açık yazılması yararlıdır. İlk temel eğitim, tekrar temel eğitimi, işe başlama ve bilgi yenileme aynı başlık altında tutulduğunda yanlış süre veya yöntem seçilebilir. Her kaydın ilgili çalışan ve görevle ilişkilendirilmesi, planı hazırlayan kişinin hangi işlemin tamamlandığını doğru görmesine yardımcı olur.

Yüz yüze ve uzaktan eğitim hangi çerçevede seçilir?

Eğitim yöntemine yalnızca kolaylık veya maliyet açısından karar verilmemelidir. Güncel yönetmelik, konu bölümleri ve tehlike sınıfına göre farklı koşullar getirir. Genel, sağlık ve teknik konuların bulunduğu ilk üç bölüm yüz yüze, uzaktan veya bu yöntemlerin birlikte kullanılmasıyla yürütülebilir. İşyerine ve yapılacak işe özgü dördüncü bölüm için az tehlikeli işyerlerinde uzaktan yöntem kullanılabilirken, tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde yüz yüze eğitim gerekir. İşe başlama eğitiminin yüz yüze ve uygulamalı olması ayrıca korunur.

Uzaktan eğitim uygulanacaksa içerik uygunluğu, katılımın izlenmesi, öğrenme değerlendirmesi ve sistem gereklilikleri kontrol edilmelidir. Bir video bağlantısı göndermek, gerekli eğitim sürecinin tamamlandığını kendiliğinden göstermez. Çalışanın soru sorabilmesi, konuyu anlayabilmesi ve işyerine özgü bilgileri edinmesi önemlidir. Karma programlarda hangi bölümün hangi yöntemle yapıldığı kayıt üzerinde açıkça görünmelidir. Kullanılacak platform ve eğitim malzemesi, ilgili mevzuatın teknik ve içerik koşullarına göre değerlendirilmelidir; her dijital çözüm otomatik olarak uygun kabul edilmemelidir.

Eğitici uygunluğu ve öğrenme değerlendirmesi neden önemlidir?

Eğitimi verecek kişi ve kuruluşun yönetmelikteki koşulları sağlaması ve eğiticinin uzmanlığının anlatacağı konuyla uyumlu olması gerekir. Sağlık ve teknik konuların aynı nitelikte uzmanlık gerektirdiği varsayılmamalıdır. Hizmet alınmadan önce eğiticilerin kim olduğu, programın nasıl hazırlandığı ve işyerine özgü içeriklerin kim tarafından değerlendirildiği sorulabilir. Dışarıdan hazır içerik temin edilmesi, işyerinin risklerine uyarlama ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Programın doğruluğu kadar katılımcılar için anlaşılır olması da önemlidir.

Öğrenme değerlendirmesi, eksik anlaşılan konuların görülmesine ve gerekli tekrarın planlanmasına yardımcı olur. Güncel düzenlemedeki başarı ve yeniden değerlendirme koşulları uygulanmalıdır. Sınav yalnızca belge üretmek için formaliteye dönüştürülmemeli; çalışanların tehlike ve korunma ilişkisini anlayıp anlamadığı gözlenmelidir. Katılımcıya sorularını yöneltebileceği uygun bir ortam sağlanması yararlıdır. Bir değerlendirmede başarılı olmak, kişinin her makineyi kullanabileceği veya her özel işi yapabileceği şeklinde genişletilmemelidir. Katılımcının bir soruyu anlayamaması her zaman konuyu bilmediğini göstermez; kullanılan dil veya örnek onun yaptığı işle örtüşmeyebilir. Eğitici, açıklama ve değerlendirme yöntemini katılımcı özelliklerine uygun yürütmelidir. Bununla birlikte öğrenme hedefleri ve resmi başarı koşulları korunmalı, eksik bilgi yalnızca katılım belgesiyle kapatılmamalıdır.

Eğitim Sonunda Ortaya Çıkan Belirsizlikler Nasıl Kullanılır?

Katılımcı bir acil durumda hangi kapıyı kullanacağını veya bir uygunsuzluğu kime bildireceğini açıklayamıyorsa, bunun nedeni yalnızca bilgiyi hatırlamaması olmayabilir. İşyerindeki işaretler veya görev dağılımı da belirsiz olabilir. Eğitici, değerlendirmede ortaya çıkan soruları ilgili işyeri sorumlusuna aktararak bilginin sahadaki karşılığının kontrol edilmesine katkı sağlayabilir. Çalışanın sorusu, eksik bir talimatın fark edilmesine yardımcı olabilir.

Konuya göre açıklama, uygun ek eğitim veya işyeri düzenlemesi planlanır. Yapılan işlemin hangi eksikliği gidermeyi amaçladığı kaydedilebilir. Eğitimde sorulan sorular kişileri küçük düşüren listelere dönüştürülmemeli; öğrenmenin ve güvenli uygulamanın geliştirilmesi için kullanılmalıdır. Belgelendirme ve başarı değerlendirmesi ise yürürlükteki kuralları izler; bu tür geri bildirim çalışmaları resmî ölçme ve değerlendirme adımlarının yerine geçmez.

Belgelendirme, kayıt ve çalışan hakları nasıl ele alınır?

Eğitim kayıtları, hangi çalışanın hangi içeriği ne zaman ve nasıl tamamladığını anlaşılır biçimde göstermelidir. Program, katılım, eğitici ve değerlendirme bilgileri birbirini desteklemelidir. Eğitim türüne göre gerekli tutanak ve belgeler düzenlenir; kayıtların saklanması güncel mevzuata uygun yürütülür. Bir çalışanın yalnızca adı bulunan boş veya içeriği belirsiz bir belge, öğrenme sürecini açıklamaz. İşletmeler eksik eğitimleri ve yaklaşan tekrarları görebilecekleri güncel bir takip düzeni oluşturabilir.

Eğitimin maliyeti çalışanlara yüklenmez ve eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır. Bu nedenle programın çalışanın kişisel zamanına bırakılan gelişigüzel bir faaliyet gibi ele alınmaması gerekir. Katılım ve değerlendirme kayıtları kişisel veri içerdiğinden yalnızca yetkili erişimle korunmalıdır. Çalışanın sağlık bilgileri veya gereksiz kimlik belgeleri eğitim materyallerine eklenmemelidir. Yeni işe girişler, işten ayrılışlar ve görev değişiklikleri kayıt düzenine yansıtıldığında hem planlama hem denetlenebilirlik güçlenir.

Temel eğitim hangi diğer süreçlerin yerine geçmez?

Temel İSG eğitimi; mesleki eğitim, gerekli mesleki yeterlilik, ekipman kullanım eğitimi veya yetkili merkezlerde alınan ilkyardımcı eğitiminin yerine geçmez. Yüksekte çalışma, kapalı alan, özel bakım veya benzeri görevlerin ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir. İşverenin güvenli ekipman sağlama, riskleri değerlendirme, sağlık gözetimi ve acil durum hazırlığı gibi sorumlulukları da eğitim belgesiyle tamamlanmış sayılmaz. Hangi gerekliliğin hangi kayıtla karşılandığı işyerinde açıkça ayrıştırılmalıdır.

Eğitim sonrasında çalışan soruları, saha gözlemleri ve bildirilen uygunsuzluklar birlikte incelenebilir. Bilginin uygulamaya dönüşmesini engelleyen bir ekipman, iş akışı veya yönetim sorunu varsa bunun giderilmesi gerekir. Bursa’da birden fazla tesisi bulunan işletmeler ortak bir eğitim planı kullanabilir; ancak her tesisin riskleri ve yerel talimatları ayrıca aktarılmalıdır. Programın başarısı, katılım listesinin tamamlanmasının yanında çalışanların güvenli davranışları anlayabilmesi ve işyerinin gerekli önlemleri sürdürmesiyle değerlendirilir. Eğitimden çıkan bir önerinin kim tarafından ele alınacağı belirlenmezse çalışan aynı sorunu sonraki eğitimde tekrar anlatmak zorunda kalabilir. Bu nedenle uygulanabilir öneriler mevcut düzeltici faaliyet sürecine aktarılabilir. Tamamlanan değişikliklerin çalışanlara açıklanması, eğitimde verdikleri geri bildirimin işyerinde karşılık bulduğunu görmelerine yardımcı olur.

Sık Sorulan Sorular

• İlk temel İSG eğitimi kaç ders saatidir?

  Az tehlikeli işyerlerinde en az 8, tehlikeli işyerlerinde en az 12, çok tehlikeli işyerlerinde en az 16 ders saatidir. Süre ve konu dağılımı, 2 Nisan 2026 tarihli yönetmelik ile işyerinin risklerine göre planlanmalıdır.

• Tekrar temel İSG eğitimi de 8, 12 ve 16 saat midir?

  2026 düzenlemesinde tekrar temel eğitimi bütün tehlike sınıfları için en az 8 ders saatidir. İlk eğitim süresiyle tekrar eğitimi birbirine karıştırılmamalıdır. İşyerine özgü konu bölümüne ilişkin asgari süreler ve diğer program koşulları ayrıca uygulanır.

• Temel İSG eğitimi hangi aralıklarla tekrarlanır?

  Az tehlikeli işyerlerinde en geç üç, tehlikeli işyerlerinde en geç iki yılda bir; çok tehlikeli işyerlerinde en geç yılda bir tekrarlanır. Yeni riskler, görev veya ekipman değişiklikleri gibi durumlarda ayrıca eğitim ihtiyacı doğabilir.

• İşe başlama eğitimi temel eğitim süresine dahil edilir mi?

  Hayır. İşe başlama eğitimi fiilen çalışmaya başlamadan önce, en az iki saat, uygulamalı ve yüz yüze verilir. Bu süre temel eğitim süresinden sayılmaz. Temel eğitim risklere göre en kısa sürede, en geç üç ay içinde tamamlanır.

• Bütün temel İSG eğitimi çevrim içi verilebilir mi?

  Her işyeri için aynı cevap geçerli değildir. Konu bölümü ve tehlike sınıfı belirleyicidir. Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde işyerine özgü dördüncü bölüm yüz yüze yürütülür. Uzaktan yöntemin diğer içerik, sistem ve kayıt koşulları da sağlanmalıdır.

• Başka işyerinden alınmış belge her durumda yeterli midir?

  Otomatik olarak yeterli kabul edilmemelidir. Önceki eğitimin kapsamı, geçerliliği, yapılan iş ve yeni işyerindeki riskler güncel mevzuata göre değerlendirilir. Yeni çalışma alanına özgü bilgilendirme ve işe başlama eğitimi gereksinimi ayrıca ele alınır.

• İSG eğitim belgesi mesleki yeterlilik belgesinin yerine geçer mi?

  Geçmez. Temel İSG eğitimi genel ve işe özgü güvenlik bilgisini geliştirir. Mesleki eğitim, mesleki yeterlilik ve özel ekipman kullanımına ilişkin koşullar kendi mevzuatı ve görev kapsamı içinde ayrıca değerlendirilir.

• Bursa’da kurumsal eğitim hazırlığı için neler gerekir?

  Faaliyet alanı, tehlike sınıfı, çalışan sayısı, görev grupları, vardiyalar ve önceki eğitim kayıtları hazırlanabilir. İlk eğitim, tekrar eğitimi ve yeni işe başlayanların ihtiyaçları ayrıştırılmalıdır. Programın yöntemi ve takvimi bu bilgiler üzerinden netleştirilir.

Bilgilendirme Kaynakları

• Mevzuat Bilgi Sistemi – Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, 2 Nisan 2026
• ÇSGB – Çalışanların İSG eğitimleri hakkında güncel Sıkça Sorulan Sorular
• ÇSGB – Mesleki eğitim ve mesleki yeterlilik gerekliliklerine ilişkin duyuru