For International Patients ➔
Kulak Burun Boğaz
Doktoru GörüntüleVertigo Nedir? Belirtileri ve Sebepleri Nelerdir?
Yayıncı: Burtom Web ve Yayın Kurulu | Yayınlanma Tarihi: 28 Mart 2025
İçindekiler
Vertigo, kişinin kendisini ya da çevresini dönüyormuş gibi hissettiği, oldukça rahatsız edici bir baş dönmesi türüdür. Genellikle iç kulakta bulunan denge sisteminin ya da beyindeki denge merkezlerinin etkilenmesi sonucu ortaya çıkar. Vertigo, tek başına bir hastalık değil, altta yatan başka bir sorunun belirtisidir.
En sık karşılaşılan belirtiler arasında ani baş dönmesi atakları, denge kaybı, mide bulantısı, kulakta çınlama ve işitme kaybı yer alır. Vertigonun sebepleri arasında BPPV (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo), Meniere hastalığı, vestibüler nörit, migren ve nadir durumlarda beyin tümörleri veya inme gibi ciddi nedenler bulunabilir.
Bursa’daki Burtom sağlık merkezlerinde, vertigo şikayetleri multidisipliner olarak Kulak Burun Boğaz ve Nöroloji uzmanlarımız tarafından değerlendirilmektedir. Unutulmamalıdır ki; vertigo her baş dönmesi anlamına gelmez, ancak her baş dönmesi de önemsenmelidir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.
Vertigo Nedir? Genel Tanım ve Türleri
Vertigo, tıbbi anlamda bir baş dönmesi türüdür ve kişinin kendisini ya da çevresini dönüyormuş gibi algılamasıyla karakterizedir. Bu durum, vücudun denge sisteminde bir bozulma olduğunu gösteren önemli bir belirtidir. Vertigo çoğu zaman sıradan bir baş dönmesinden ayırt edilmesi gereken daha ciddi bir semptomdur.
İç kulakta bulunan denge organları, gözler ve merkezi sinir sistemi birlikte çalışarak vücut dengesini sağlar. Bu sistemlerden birinde oluşan bozukluk, beyne iletilen sinyallerin çelişmesine neden olur ve kişi baş dönmesi, dengesizlik veya yalpalama hissi yaşar.
Vertigo, nedenine göre iki ana gruba ayrılır:
1. Periferik Vertigo (Kulak Kaynaklı)
En sık görülen vertigo türüdür. İç kulakta bulunan denge merkezlerinin etkilenmesi sonucu ortaya çıkar. Belirtiler genellikle ani ve şiddetlidir, ancak çoğu zaman iyi huyludur. Bu tür vertigonun örnekleri:
BPPV (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo): Başın pozisyonuyla tetiklenen, saniyeler süren baş dönmeleri
Meniere Hastalığı: İç kulakta sıvı birikimiyle oluşan vertigo, çınlama ve işitme kaybıyla birlikte seyreder
Vestibüler Nörit: Genellikle viral enfeksiyon sonrası gelişen, denge sinirinin iltihabıdır
Labirentit: İç kulağın hem denge hem de işitme organlarını tutan iltihaplı bir durumdur
2. Santral Vertigo (Beyin Kaynaklı)
Beynin dengeyi sağlayan merkezlerinde oluşan sorunlara bağlıdır. Genellikle daha yavaş başlar, uzun sürer ve nörolojik bulgular eşlik edebilir. Örnekleri:
Multipl Skleroz (MS)
Beyin tümörleri
Migrenle ilişkili vertigo
Serebellar inme (beyincik felci)
Santral vertigoda, çift görme, konuşma bozukluğu, kol/bacakta uyuşma gibi bulgular da eşlik edebilir. Bu nedenle hızlı bir şekilde nörolojik değerlendirme gerektirir.
Vertigo Belirtileri Nelerdir?
Vertigo, kişide “dünya dönüyor” hissi oluşturan ani ve sarsıcı baş dönmeleri ile kendini gösterir. Ancak bu şikâyet, çoğu zaman başka belirtilerle birlikte seyreder. Vertigonun altında yatan nedene göre belirtilerin tipi ve şiddeti değişiklik gösterebilir.
Vertigo Belirtileri Nelerdir?
Vertigonun en sık rastlanan belirtileri şunlardır:
Baş dönmesi: Kişi kendi etrafında ya da çevresi dönüyormuş gibi hisseder.
Dengesizlik: Yürümede zorluk, sendeleme ya da bir tarafa doğru kayma hissi olabilir.
Mide bulantısı ve kusma: Baş dönmesinin etkisiyle mide bulantısı sık görülür, bazı vakalarda kusma eşlik edebilir.
Nistagmus: Göz bebeklerinde istemsiz, ritmik hareketler (genellikle sağa–sola) oluşur.
Kulakta dolgunluk ya da çınlama: Özellikle Meniere hastalığında sık görülür.
Terleme, baş ağrısı ve halsizlik: Otonom sinir sisteminin etkilenmesiyle bu belirtiler ortaya çıkabilir.
Bu belirtiler, vertigonun tipine göre farklı kombinasyonlarla görülebilir. Örneğin BPPV’de baş pozisyonuna bağlı baş dönmesi ön plandayken, Meniere hastalığında işitme kaybı ve çınlama daha belirgindir.
Vertigo Atakları Ne Kadar Sürer?
Vertigo ataklarının süresi, altta yatan nedene göre değişir:
BPPV (Pozisyonel Vertigo): Genellikle saniyeler ile 1 dakika arasında sürer. Başın pozisyon değiştirmesiyle tetiklenir.
Meniere Hastalığı: Ataklar 20 dakika ile birkaç saat arasında sürebilir. İşitme kaybı ve kulakta basınç hissi eşlik eder.
Vestibüler Nörit: Saatlerce hatta günlerce sürebilen daha uzun ve ağır vertigo atakları görülebilir.
Santral Vertigo (beyin kaynaklı): Sürekli hissedilen, yavaş başlayan ancak daha uzun süren vertigo durumu olabilir.
Bazı hastalarda ataklar tek seferlik olurken, bazılarında belli aralıklarla tekrarlayan bir seyir izlenebilir. Bu durum hastalığın türünü ve tedaviye olan yaklaşımı belirlemede oldukça önemlidir.
Vertigo Neden Olur? Başlıca Sebepler
Vertigo, vücudun denge sisteminde yer alan organ ve yapılar arasındaki iletişimin bozulması sonucu ortaya çıkar. Denge sisteminde; iç kulakta yer alan vestibüler sistem, görme sistemi ve merkezi sinir sistemi birlikte çalışır. Bu sistemlerden birinde meydana gelen bozulma, beyine iletilen sinyallerin uyumsuzluğu nedeniyle vertigo hissine yol açar.
Vertigo, temel olarak periferik (kulak kaynaklı) ve merkezi (beyin kaynaklı) nedenlere ayrılır. Her iki grup da farklı belirtilerle ve tedavi yaklaşımlarıyla değerlendirilmelidir.
Periferik Vertigo Nedenleri Nelerdir?
Periferik vertigo, iç kulaktaki denge organlarının etkilenmesiyle oluşur. Genellikle ani başlayan, şiddetli ancak çoğunlukla iyi huylu (benign) bir baş dönmesi tablosudur.
Sık görülen periferik nedenler şunlardır:
BPPV (Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo): Başın ani hareketleriyle tetiklenen, kısa süreli ama yoğun baş dönmeleridir. İç kulaktaki kristallerin yer değiştirmesiyle oluşur.
Meniere Hastalığı: İç kulakta sıvı artışı nedeniyle oluşan ve vertigo, kulak çınlaması ile işitme kaybı üçlüsüyle seyreden kronik bir hastalıktır.
Vestibüler Nörit: Genellikle viral enfeksiyon sonrası gelişen, denge sinirinin iltihaplanmasıdır. Baş dönmesi yoğun, ancak işitme etkilenmemiştir.
Labirentit: Hem denge hem de işitme sisteminin tutulduğu iltihabi durumdur. İşitme kaybı ve kulak çınlaması ile birlikte görülür.
Travmalar ve kulak ameliyatları sonrası oluşan komplikasyonlar
Periferik vertigoda baş dönmesi genellikle şiddetlidir ancak nörolojik belirtiler görülmez. Gözlerde istemsiz hareket (nistagmus) sık rastlanır ve hasta genellikle yatarken ya da baş pozisyonunu değiştirirken şikayet yaşar.
Merkezi Vertigo Nedenleri Nelerdir?
Merkezi vertigo, beyin veya beyin sapı kaynaklı nedenlerle ortaya çıkan baş dönmeleridir. Genellikle daha sinsi başlar, süre olarak daha uzundur ve nörolojik bulgularla birlikte seyredebilir.
Başlıca merkezi vertigo nedenleri şunlardır:
Serebellar inme (beyincik felci): Dengesizlik, baş dönmesi, konuşma bozukluğu gibi ciddi belirtilerle birlikte görülür.
Multipl Skleroz (MS): Merkezi sinir sistemini etkileyen kronik bir hastalık olup, vertigo ataklarına yol açabilir.
Migrenle ilişkili vertigo: Baş ağrısı ile ilişkili ya da baş ağrısı olmaksızın gelişen vertigo atakları görülebilir.
Beyin tümörleri: Özellikle arka çukur yerleşimli tümörler, denge merkezini etkileyerek sürekli vertigoya yol açabilir.
Travmalar ve omurilik soğanı çevresindeki damar tıkanıklıkları
Merkezi vertigoda göz hareket bozuklukları, çift görme, konuşma güçlüğü, kol veya bacaklarda uyuşma gibi belirtiler sıkça görülür. Bu durumlarda hasta derhal bir nöroloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.
Vertigo Tanısı Nasıl Konur?
Vertigo, birçok farklı hastalığın belirtisi olabileceği için tanı süreci titizlikle yürütülmelidir. Doğru tanı, etkili tedavinin en önemli adımıdır. Bu nedenle vertigo şikayetiyle başvuran hastalar mutlaka kapsamlı bir değerlendirmeye alınmalı, kulak-burun-boğaz (KBB), nöroloji ve gerekirse radyoloji bölümleri ile birlikte multidisipliner yaklaşım benimsenmelidir.
Tanı süreci, genellikle şu adımlarla ilerler:
1. Detaylı Hasta Öyküsü (Anamnez)
Tanının temelini hastanın kendi ifadesi oluşturur. Baş dönmesinin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, neyin tetiklediği, eşlik eden bulgular (kulak çınlaması, işitme kaybı, baş ağrısı, görme bozukluğu vb.) sorgulanır.
2. Fizik Muayene
Kulak, denge sinirleri ve nörolojik sistem detaylı şekilde değerlendirilir. Göz hareketleri, yürüme testi, dengesizlik durumu gibi bulgular kontrol edilir. Başın belirli pozisyonlarında hastada baş dönmesi yaratılıp gözde nistagmus olup olmadığı izlenebilir (Dix-Hallpike testi).
3. Odyolojik Testler (İşitme ve Denge Testleri)
Odyometri: İşitme kaybı olup olmadığını anlamak için uygulanır.
Timpanometri: Orta kulak basıncını ölçer.
VNG (Videonistagmografi): Göz hareketleri izlenerek denge sisteminin işleyişi değerlendirilir.
VHIT (Video Head Impulse Test): İç kulaktaki denge organlarının hızlı baş hareketlerine verdiği yanıt ölçülür.
4. Görüntüleme Yöntemleri
Eğer santral vertigo (beyin kaynaklı) şüphesi varsa, aşağıdaki testler istenebilir:
Beyin MR (Manyetik Rezonans): Beyin sapı, beyincik ve sinir yolları detaylı incelenir.
BT (Bilgisayarlı Tomografi): Travma sonrası ya da hızlı değerlendirme gereken durumlarda kullanılır.
5. Kan Testleri ve Diğer Değerlendirmeler
Bazı sistemik hastalıklar (hipoglisemi, tansiyon düşüklüğü, anemi vb.) vertigo benzeri semptomlara yol açabilir. Bu nedenle gerekli durumlarda kan testleri ile metabolik nedenler de dışlanmalıdır.
Vertigo Nasıl Geçer? Tedavi Yöntemleri
Vertigo tedavisinde en önemli adım, altta yatan nedenin doğru şekilde belirlenmesidir. Her vertigo tipi aynı tedaviyle iyileşmez. Bu nedenle tedavi kişiye özel olarak planlanmalı ve mutlaka hekim kontrolünde uygulanmalıdır. Burtom sağlık merkezlerinde, Bursa’daki uzman hekim kadromuzla birlikte hastaya özel tanı ve tedavi planları oluşturulmaktadır.
Vertigo İçin Medikal ve Alternatif Tedaviler Nelerdir?
Vertigo tedavisinde hem medikal hem de fiziksel/alternatif uygulamalardan yararlanılabilir:
Epley Manevrası: BPPV (pozisyonel vertigo) tanısı alan hastalarda iç kulakta yerinden oynayan kristallerin yeniden yerine yerleştirilmesini sağlayan basit ama etkili bir manevradır. Klinik ortamda uygulanır.
İlaç Tedavisi: Vertigoya eşlik eden mide bulantısı, kusma ve baş dönmesini kontrol altına almak için anti-vertijinöz ilaçlar, antihistaminikler ve bazen kortikosteroidler kullanılabilir. Meniere hastalığında idrar söktürücüler de tedaviye eklenebilir.
Vestibüler Rehabilitasyon: Özellikle kronik ya da santral vertigo vakalarında, dengeyi yeniden kazandırmaya yönelik fizik tedavi ve egzersiz programları uygulanabilir.
Psikolojik destek: Stresin vertigo üzerindeki etkisi göz ardı edilmemelidir. Gerekli durumlarda anksiyete giderici tedaviler planlanabilir.
Akupunktur ve fitoterapi: Geleneksel tıbbın destekleyici yöntemleri arasında, bazı hastalarda yararlı sonuçlar gözlemlenmiştir. Ancak mutlaka hekim önerisi ile kullanılmalıdır.
Günlük Yaşamda Vertigo ile Başa Çıkma Yolları Nelerdir?
Vertigo tedavisinin yalnızca klinikte değil, günlük yaşam alışkanlıklarıyla desteklenmesi gerekir. Özellikle atak sıklığını ve şiddetini azaltmak için şu öneriler dikkatle uygulanmalıdır:
Ani baş hareketlerinden kaçının: Başın hızla çevrilmesi veya eğilip kalkma hareketleri vertigoyu tetikleyebilir.
Yavaş hareket edin: Yataktan kalkarken ya da otururken yavaş ve kontrollü hareket edilmesi önerilir.
Stresten uzak durun: Kaygı ve stres, özellikle migrenle ilişkili vertigoyu artırabilir. Gevşeme egzersizleri fayda sağlar.
Yeterli su tüketin ve tuz tüketimini azaltın: Meniere hastalarında tuzlu gıdalar vertigo ataklarını tetikleyebilir.
Dengeli ve düzenli beslenin: Kan şekeri dalgalanmaları bazı vertigo türlerini tetikleyebilir.
Gözleri yormamaya dikkat edin: Bilgisayar, telefon gibi ekranlara uzun süre maruz kalmak baş dönmesini şiddetlendirebilir.
Sigara ve alkol kullanımından uzak durun.
Vertigo ile yaşam kalitesini artırmak, tedavi kadar koruyucu yaklaşımları da içerir. Bursa’daki Burtom sağlık kuruluşlarında hem tıbbi tedavi hem de yaşam alışkanlıklarına yönelik danışmanlık hizmetleri sunulmaktadır.
Unutmayın, vertigo ihmal edilmemesi gereken bir durumdur. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz.
Vertigo Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Vertigo atakları ne kadar sürer?
Vertigo ataklarının süresi, altta yatan nedene göre değişiklik gösterebilir. BPPV (pozisyonel vertigo) gibi bazı durumlarda ataklar saniyeler veya dakikalar sürerken, Meniere hastalığında bu süre saatlere kadar uzayabilir. Vestibüler nörit gibi durumlarda ise vertigo birkaç gün boyunca sürebilir. Süreklilik gösteren ya da sık tekrar eden vertigo ataklarında mutlaka uzman değerlendirmesi gerekir.
Vertigo nasıl geçer?
Vertigonun geçmesi için öncelikle nedenin doğru şekilde belirlenmesi gerekir. BPPV kaynaklı vertigoda Epley manevrası gibi fiziksel pozisyonlama teknikleri oldukça etkilidir. Meniere hastalığında diyet ve ilaç tedavileri, vestibüler rehabilitasyon ve medikal destek yöntemleri tercih edilir. Her hasta için farklı bir tedavi planı oluşturulmalıdır.
İç kulak kristalleri oynaması vertigoya neden olur mu?
Evet. İç kulakta bulunan denge kristallerinin yerinden oynaması sonucu oluşan Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV), vertigonun en yaygın nedenlerinden biridir. Başın belirli pozisyonlarında bu kristallerin hareketi, kısa ama şiddetli baş dönmelerine neden olur. Bu tür vertigo genellikle iyi huyludur ve uygun manevralarla (örneğin Epley manevrası) tedavi edilebilir.
Bu içeriğin geliştirilmesinde Burtom Web ve Yayın Kurulu katkı sağlamıştır.
Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren ögelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurunuz. | Son Güncellenme Tarihi: 28 Mart 2025
